Louis Lugand (1905-1945)
Franse krijgsgevangene – Dwangarbeid – Memoires
Een individueel lot in het hart van de Europese geschiedenis.
Louis Lugand is een van de miljoenen mannen die door de Tweede Wereldoorlog op brute wijze van hun leven, hun familie en hun toekomst werden beroofd. Zijn verhaal, dat lange tijd in de vergetelheid is geraakt, is dat van een Franse krijgsgevangene die in Duitsland gedwongen werd tot dwangarbeid en vervolgens werd meegesleurd door het zinloze geweld van de laatste dagen van het conflict, precies op het moment dat de vrijheid eindelijk binnen handbereik leek.
Rencontre Réconciliation deelt deze getuigenissen als onderdeel van een proces van overdracht, begrip en reflectie op de erfenis van de oorlog in Europa en daarbuiten.
Waarom vertellen we dit verhaal juist vandaag?
Omdat krijgsgevangenen lange tijd een marginale plaats hebben ingenomen in nationale verhalen. Omdat hun lijden vaak is verzwegen, geminimaliseerd of overschaduwd door andere oorlogsherinneringen. Omdat wonden niet verdwijnen met de gevechten, maar soms in stilte worden doorgegeven aan volgende generaties.
Het verhaal van Louis Lugand vertellen betekent: – een identiteit en waardigheid teruggeven aan een man die verdwenen is, – inzicht krijgen in de mechanismen van ontmenselijking in oorlogstijd, – vragen stellen over familie- en Europese erfenissen, – ruimte creëren voor reflectie over verantwoordelijkheid, overdracht en verzoening.
Vóór de oorlog: een man en zijn dagelijks leven
Louis Lugand werd geboren in 1905. Vóór de oorlog was hij boer, diep verbonden met het land en een manier van leven die geworteld was in werk, familie en het doorgeven van tradities. Zijn levensverhaal is representatief voor dat van veel mannen van zijn generatie, wier bestaan ingrijpend zou veranderen door de oorlog.
Hij werd laat gemobiliseerd en op 20 november 1940 in Straatsburg ingelijfd als pionier in het 213e bataljon. Nog geen twee maanden later, op 14 januari 1941, werd hij gevangengenomen.
Gevangenschap en dwangarbeid
Na zijn gevangenneming werd Louis Lugand in verschillende kampen geïnterneerd voordat hij werd overgebracht naar Stalag VA in Ludwigsburg, een van de grote Duitse kampen voor soldaten en onderofficieren.
Net als de overgrote meerderheid van de Franse krijgsgevangenen werd hij al snel als beschikbare arbeidskracht beschouwd. Hij werd als dwangarbeider tewerkgesteld in de Daimler-Benz-fabriek in Sindelfingen.
Voor deze man, gewend aan landbouwwerk en het buitenleven, was de beproeving zwaar: precaire leefomstandigheden, chronische vermoeidheid, voedseltekort, overbevolking, ziekte en een steeds verdergaande verzwakking. Bronnen beschrijven onhygiënische barakken vol parasieten en een dagelijks leven gekenmerkt door uitputting en verlies van zelfbewustzijn.
De afgelopen maanden: gedwongen mars en tragedie.
Naarmate het einde van de oorlog naderde, werden de Franse krijgsgevangenen in allerijl verplaatst. Louis Lugand werd vanuit Ludwigsburg naar Leonberg overgebracht en vervolgens gedwongen om enkele dagen lang zo'n 70 kilometer door het Schurwald naar de regio Göppingen te marcheren.
Op 10 april 1945 werd een groep van 825 gevangenen verdeeld over de omliggende dorpen. Louis Lugand werd ondergebracht op een boerderij in het gehucht Oberhausen, dat deel uitmaakte van de gemeente Rechberghausen, waar hij meehielp met landbouwwerkzaamheden, een vertrouwde bezigheid die hem een sprankje hoop bood op een spoedige terugkeer naar huis.
Op 19 april 1945, toen Amerikaanse troepen naderden, leidde een vuurwisseling tot een bombardement op het gebied. Een boerderij brandde af.
Volgens ooggetuigen probeerde Louis Lugand dieren te redden die vastzaten in de vlammen. Hij raakte ernstig gewond door granaatscherven en stierf, bij gebrek aan medische zorg, in de nacht van 19 op 20 april 1945.
Hij was 40 jaar oud.
Hij overleed op de dag van zijn vrijlating.
Na het overlijden: begrafenis en terugkeer naar Frankrijk.
Louis Lugand werd aanvankelijk begraven op een stuk grond dat toebehoorde aan de plaatselijke katholieke parochie, vlakbij de plek van de tragedie. Op verzoek van zijn familie werd zijn lichaam na de oorlog opgegraven en naar Frankrijk gerepatrieerd. Hij rust nu in de familiegrafkelder in Orgelet, waar hij op 6 maart 1949 werd bijgezet.
Een voorbeeldig werk ter nagedachtenis.
Dit verhaal had niet gereconstrueerd kunnen worden zonder uitgebreid onderzoek dat gedurende meerdere jaren in Duitsland en Frankrijk is verricht.
Het biografische en herdenkingswerk ter ere van Louis Lugand werd uitgevoerd door projectmanager Angelika Taudte, met de hulp van talrijke getuigen, archivarissen, historici en instellingen.
Gemeentelijke en regionale archieven, Franse en Duitse historische diensten, documentatiecentra en inwoners van de betreffende dorpen hebben bijgedragen aan het aan het licht brengen van dit collectieve en grensoverschrijdende geheugen.
Vacatures
Deze getuigenis maakt deel uit van een groter project dat gewijd is aan krijgsgevangenen en hun nalatenschap. Het sluit met name aan bij het verhaal van Jean Soulas, een voormalige Franse krijgsgevangene, en bij aankomende conferenties, webinars en publicaties.
👉 Als je deze thema's verder wilt verkennen, je ervaringen wilt delen of onze acties wilt steunen, nodigen we je uit om verder te kijken in onze sectie "Gedeelde herinneringen".
— Documenten van de oorspronkelijke presentatie —
De onderstaande documenten zijn afkomstig van een presentatie die werd gehouden in het kader van het onderzoek en het herinneringswerk van mevrouw Angelika Taudte, met de hulp van talrijke getuigen, archivarissen en instellingen in Duitsland en Frankrijk.
Ze worden hier in hun oorspronkelijke vorm, zonder wijzigingen, gepresenteerd om hun samenhang, betekenis en geest te respecteren.
— Om verder te gaan —
De volgende elementen zijn gebaseerd op het onderzoek, de documentatie en de contextualisering die de ontwikkeling en verspreiding van deze verhalen mogelijk hebben gemaakt.
Bronvermelding, bronnen en onderzoeksresultaten
De bovenstaande documenten zijn het resultaat van onderzoek en een proefschrift uitgevoerd door:
-
Mevrouw Angelika Taudte (Birenbach), projectmanager, voerde het onderzoek uit vanaf 2010 en presenteerde het publiekelijk vanaf 2015.
-
De heer Dominique Soulas de Russel heeft aanvullende onderzoeks- en biografische bijdragen geleverd.
Dit werk is gebaseerd op het gebruik van talrijke bronnen en archieven, waaronder:
– gemeentelijke en regionale archieven (Rechberghausen, Göppingen, Ludwigsburg, Merseburg),
– gespecialiseerde archiefcollecties (ITS Arolsen, Bundesarchiv, Service historique de la Défense – Caen),
– industriële archieven (Mercedes-Benz Classic),
– mondelinge getuigenissen van inwoners en families van de betreffende gemeenten.
De documenten zijn in hun oorspronkelijke vorm weergegeven, zoals ze bedoeld waren voor openbare presentatie.
De teksten die in de panelen zijn verwerkt, vormen de bijschriften en contextuele elementen van de afbeeldingen.
Het gepresenteerde werk maakt ook gebruik van lijsten en registers uit Duitse archieven met betrekking tot de aanwezigheid en het overlijden van Franse krijgsgevangenen in het district Göppingen, die in het kader van het onderzoek zijn geraadpleegd.
Fotocredits
De foto's en iconografische documenten zijn afkomstig uit openbare en particuliere bronnen, waaronder:
– gemeentelijke en regionale archieven (Rechberghausen, Göppingen, Ludwigsburg),
– particuliere fondsen (Bestand Frau Wahl, Oberhausen),
– lokale documentairecollecties.
De fotografen en rechthebbenden worden vermeld in de originele projectdocumentatie (Angelika Taudte), conform de aanwijzingen van de auteurs van de presentatie.
Rencontre Réconciliation bedankt alle mensen, getuigen, archivarissen en instellingen die hebben bijgedragen aan dit herdenkingswerk.
Dit verhaal maakt deel uit van de reflectie die de vereniging heeft ontwikkeld rondom intergenerationele herinnering en de onzichtbare erfenis van de oorlog in Europa.
Als deze verhalen overeenkomen met je eigen ervaringen of een reactie bij je oproepen, kun je ons schrijven of je eigen verhaal met ons delen .
Je kunt andere getuigenissen vinden in de rubriek Memoires.
Deze getuigenis wordt gepubliceerd in overeenstemming met de gesproken woorden en met toestemming van de betrokkenen of hun familieleden.
← Terug naar de pagina Memoires